तार ते AI : पत्रकारितेतील प्रत्येक परिवर्तनाचा साक्षीदार असलेला शेतकरी पुत्र

काळ बदलतो, तंत्रज्ञान बदलते, काम करण्याच्या पद्धती बदलतात; पण मेहनत, जिद्द आणि शिकण्याची तयारी कायम ठेवणारी माणसे काळाच्या प्रत्येक टप्प्यावर टिकून राहतात. माझा प्रवासही असाच आहे – एका शेतकरी कुटुंबातील मुलापासून पत्रकारितेतील पस्तीस वर्षांचा अनुभव घेऊन आज AI च्या युगात काम करणाऱ्या पत्रकारापर्यंतचा.

माझा जन्म एका साध्या शेतकरी कुटुंबात झाला. गरिबी होती, संघर्ष होता; पण शिक्षण घ्यायचे आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहायचे हे स्वप्न होते. ग्रामीण भागातील अनेक मुलांप्रमाणेच मीही कष्ट करत मोठा झालो. शेतात काम करणे, परिस्थितीशी झुंज देणे आणि जीवनातील प्रत्येक गोष्ट मेहनतीने मिळवणे हे बालपणापासूनच शिकायला मिळाले.

वयाच्या अवघ्या १९ व्या वर्षी मी पत्रकारितेत पाऊल ठेवले. त्या काळातील पत्रकारिता आजच्या पिढीला कदाचित कल्पनाही करता येणार नाही अशी होती. बातम्या हाताने लिहिल्या जात, टायपरायटरवर टंकल्या जात. माहिती पोहोचवण्यासाठी तार, पत्रे आणि नंतर फॅक्स यांचा वापर होत असे. एखादी बातमी पाठवण्यासाठी आजच्या एका क्लिकइतकी सोय नव्हती. प्रत्येक बातमीमागे मेहनत, धावपळ आणि वेळ खर्च होत असे.

मोठ्या वृत्तपत्रांमध्ये काम करताना पत्रकारितेचे अनेक रंग पाहायला मिळाले. समाजातील प्रश्न, राजकारण, प्रशासन, ग्रामीण भागातील समस्या आणि सामान्य माणसांचे जीवन जवळून अनुभवले. पत्रकारिता ही केवळ नोकरी नसून समाजाशी असलेली बांधिलकी आहे, हे त्या काळात शिकायला मिळाले.

त्यानंतर तंत्रज्ञानाने वेग घेतला. तार गेली, फॅक्स आला. फॅक्स मागे पडला आणि ई-मेलचे युग सुरू झाले. मग इंटरनेट आले. वेबसाईट्स आल्या. सोशल मीडिया आला. प्रत्येक टप्प्यावर पत्रकारितेची व्याख्या बदलत गेली. अनेकांना या बदलांशी जुळवून घेणे कठीण गेले, पण मला नेहमी एक गोष्ट पटली – बदल स्वीकारला तरच आपण पुढे जाऊ शकतो.

मागील चौदा वर्षांपासून मी ‘धाराशिव लाईव्ह’ या डिजिटल माध्यमाचे संपादन करत आहे. जिल्ह्यातील पहिले न्यूज पोर्टल आणि अग्रगण्य डिजिटल माध्यम म्हणून धाराशिव लाईव्हची वाटचाल सुरू आहे. स्थानिक प्रश्नांना आवाज देणे, जनतेच्या समस्या मांडणे आणि निर्भीड पत्रकारिता करणे हे आमचे ध्येय राहिले आहे.

आज AI चे युग आले आहे. अनेक जण AI मुळे पत्रकारितेचे भविष्य काय असेल, याबद्दल चर्चा करतात. पण माझ्या दृष्टीने AI ही पत्रकाराची जागा घेणारी गोष्ट नाही; ती पत्रकाराचा एक सक्षम सहकारी आहे. बातमीचा गाभा, सत्य-असत्य ओळखण्याची क्षमता, स्थानिक परिस्थितीचे ज्ञान आणि लोकांशी असलेला विश्वास हा कोणत्याही यंत्राकडे नसतो. मात्र AI मुळे कामाचा वेग वाढतो, माहितीचे विश्लेषण सोपे होते आणि सर्जनशीलतेला नवी दिशा मिळते.

आज मी सकाळी सहा वाजता दिवसाची सुरुवात करतो आणि रात्री बारा वाजेपर्यंत कामात व्यस्त असतो. वय ५७ झाले असले तरी शिकण्याची आणि काहीतरी नवीन करण्याची जिद्द तशीच आहे.

माझ्या आयुष्याकडे मागे वळून पाहताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते – मी फक्त पत्रकारितेतील बदल पाहिले नाहीत, तर त्या प्रत्येक बदलासोबत स्वतःलाही बदलत ठेवले. हाताने बातम्या लिहिण्यापासून ते AI च्या मदतीने सामग्री तयार करण्यापर्यंतचा हा प्रवास एका पिढीचा इतिहास सांगणारा आहे.

आजही माझी ओळख तीच आहे – एक शेतकरी पुत्र, ज्याने मेहनतीच्या बळावर पत्रकारितेचा प्रवास केला आणि तार ते AI पर्यंतच्या प्रत्येक परिवर्तनाचा साक्षीदार बनला.

– सुनील ढेपे